پویاسامانه

تاریخ نمایش این آگهی : 1398/08/16 <br/> تعداد بازدید تاکنون : 1734995 تاریخ نمایش این آگهی : 1398/07/06 <br/> تعداد بازدید تاکنون : 6881860
کد خبر : 291736 تاریخ ثبت : 1398/8/11 08:41 نظرات تایید شده : 9
محمد صادق حاجيانی

احزاب، موتور محرک جوامع بشری دموکراتیک

محمد صادق حاجيانی | نائب ريس خانه احزاب استان بوشهر

احزاب موتور محرک جوامع بشری دموکراتیک محسوب می‌شود و می توان گفت از نهادهای تأثیرگذار بر روندهای تصمیم گیری و اجرایی به عنوان حلقه اتصال بین مردم و حاکمیت سیاسی عمل می کند. در جوامع و نظامهای سیاسی کنونی تقریباً هم اندیشی کاملی نسبت به ضرورت تحزب وجود دارد و از احزاب بعنوان چرخ دنده ماشین دموکراسی یاد می‌شود.

در همین راستا در جمهوری اسلامی ایران شاهد پیدایش احزاب و گروههای سیاسی مختلف بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بودیم ولی با گذشت ۴ دهه از پیروزی انقلاب هنوز احزاب سیاسی به معنای واقعی فرهنگ تحزب نهادینه نشده‌اند و هیچکدام از احزاب نتوانسته اند رسالت  احزاب از جمله مشارکت سیاسی، جامعه پذیری سیاسی،  ارتباطات سیاسی و... را داشته باشند.

نگاهی به حضور احزاب در تاریخ ایران با نگاهی به تاریخ تحزب در ایران، درمی یابیم که پیدایش اندیشه حزبی و فعالیت احزاب سیاسی در ایران به دوران مشروطیت بازمی‌گردد. در آن دوران به واسطه حضور نخبگان و روشنفکران از فرنگ برگشته و تکاپوی نیروهای سیاسی و اجتماعی، احزاب سیاسی نه در یک فرآیندی آرام و منطقی، بلکه در فضایی مشوش و پیچیده و با دخالت‌های دیگران تأسیس شدند و به فعالیت، ناقص و به تعبیری نهادینه‌نشده خود پرداختند. همین پیشینه اندک و ضعف ساختاری را می‌توان یکی از دلایل ناکار آمد احزاب سیاسی در ایران دانست.

نیاز به وجود احزاب سیاسی قدرتمند، کارآمد، و دغدغه‌مند برای حال و آینده ایران اسلامی ضرورتی استراتژیک است. اگر بر این نکته همواره تأکید داشته ایم که نظام جمهوری اسلامی، نظامی است که خواستار تلفیق جمهوریت با اسلامیت بر پایه تفکیک قوای سه‌گانه است، می توان گفت چنین ساختاری هرگز بی نیاز از وجود احزاب قدرتمند و فراگیر و مردمی نیست.

در کشورهای توسعه یافته فعالیت های حزبی منجر به در دست گرفتن قدرت و تربیت نیروهای سیاسی و کادرسازی می شود در کشورمان این دولت ها بودند که به واسطه داشتن قدرت، امکانات و رسانه حزب تأسیس می کردند و با پایان دوران دولت هایشان این احزاب نیز رو به افول می گذاشت.

یکی از مهمترین معایب احزاب، ساختار معکوس از بالا به پایین است؛ ساختاری که اصولا باید از پایین به بالا باشد و افراد از لایه های زیرین وارد حزب شده با رشد و پیشرفت در ساختار آن به لایه های میانی و بالای آن راه پیدا کرده و در این مسیر به یک سیاستمدار و مدیر ورزیده تبدیل شوند.

کارشناسان علم سیاست ریشه پا نگرفتن احزاب و نگاه حزبی را در ایران، عدم فرهنگ دموکراسی و حزبی و استنباط منفی از این مفاهیم می دانند، به گونه ای که مدیران عضویت در یک حزب و یا حزبی بودن، را دارای بار منفی میدانند. شاید تجربه ناموفق احزاب در جامعه ایران و البته تبلیغات سوء علیه احزاب توسط نهادهای نظارتی به عنوان نهادهای بی فایده و تولید کننده بی ثباتی  نیز در این نگاه منفی مؤثر بوده است.

در این میان نیز برخی نخبگان و فعالان سیاسی کشور، یکی از افتخارات خود را «حزبی نبودن» می دانند، به گونه ای که عده ای در خلال انتخابات خود را مستقل می نامند که این عنوان در فرایند انتخاباتی پدیده ای نوظهور و نشان از مسئولیت گریزی است، چون یکی از کارکردهای مهم احزاب در کنار پرورش و پالایش نیروها، برنامه محوری و در نهایت پاسخگویی به مردم و به ویژه کسانی است که به برنامه های آنان رأی داده اند.

عدم تحزب خلأیی درست کرده که نمایندگان مجلس و دولت ها پس از انتخابات، عملا می توانند از پاسخگویی به مردم به معنای واقعی آن و نه دادن شعار پاسخگویی شانه خالی کنند. عملکرد بد و ضعیف کاندیدای معرفی شده توسط یک حزب شناسنامه دار، باعث این می شود که مردم ضمن سؤال از حزب و مطالبه حقوق خود به واسطه رأیی که به کاندیدای حزب داده اند، امکان این را داشته باشند در انتخابات بعدی، حمایت خود از آن حزب را سلب کرده و به گزینه های پیشنهادی آن حزب رأی اعتماد ندهند.

جایگاه احزاب در قانون اساسی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در2 اصل 26و27 به کلیات مربوط به آزادی احزاب و انجمن ها و شرایط و حدود فعالیت آنها پرداخته است.

در اصل 26 قانون اساسی آمده: « احزاب، جمعیت ها، انجمن های اسلامی و صنفی و انجمن های اسلامی یا اقلیت های دینی شناخته شده آزادند، مشروط به اینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند.
 
احزاب کارآمد در خدمت توسعه و تعالی کشور

وجود احزاب سیاسی در جامعه یک نیاز ضروری و اساسی تلقی می گردد به‌طوری که هم دولت و هم جامعه نیاز به حزب دارد.

شایسته است، فعالان سیاسی و نهادهای نظام جمهوری اسلامی، نمایندگان مجلس و دولت با نگاه متقاوت  به مسأله تحزب، سعی در بسترسازی برای رویش و پا گرفتن احزاب در فضای سیاسی کشور کنند و شرایط را برای گسترش احزاب فراگیر  در آستانه انتخابات مؤثر در کشور  را فراهم کنند.*
 





کلمات کلیدی خبر : محمد صادق حاجيانی احزاب
-->