سینما

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از برترین‌ها؛ در پی انتشار مستند «ترانه» ساخته پگاه آهنگرانی درباره ترانه علیدوستی، در کنار همه انتقادات، موج گسترده‌ای از تحسین در فضای مجازی به راه افتاده است. بخش قابل توجهی از روزنامه‌نگاران یا فعالان اجتناعی و سیاسی، عمدتاً با گرایش اصلاح‌طلبانه، از این مستند تمجید کرده‌اند و در کنار نقدهای تند و برداشت‌های منفی از این فیلم، در شبکه‌های اجتماعی نیز کاربران بسیاری  دست‌کم در ظاهر از آن به نیکی یاد کرده‌اند. به‌ویژه شخصیت ترانه علیدوستی و روایت شخصی او از سال‌های اخیر، برای طیفی از مخاطبان قابل تامل بوده است.

در کنار همه تمجیدها مخالفت‌ها نیز جدی است؛ مخالفت‌هایی که عمدتاً از دو طیف می‌آیند: نخست، کاربرانی که معمولا ذیل عنوان ارزشی معرفی می‌شوند و دوم، حساب‌هایی که خود را منتسب به هواداران پهلوی معرفی می‌کنند. البته روشن است که در فضای مجازی نمی‌توان با قطعیت درباره هویت واقعی این حساب‌ها قضاوت کرد، اما به‌هرحال نشانه‌ها حاکی از آن است که این دو گروه، به دلایل متفاوت، با مستند همراه نشده‌اند.

با این همه، بحث ما در این نوشته نه دعواهای جناحی است و نه صف‌بندی‌های سیاسی رایج. ترانه علیدوستی، محبوبیت اجتماعی او و کیفیت کارنامه‌اش در سینمای ایران، چنان آشکار است که نیازی به اثبات ندارد. پرسش اصلی، نسبت میان روایت شخصی، جایگاه هنرمند و تعمیم آن به تجربه‌ای جمعی است. از این منظر، سه پرسش مشخص و صریح را می‌توان با احترام از ترانه علیدوستی طرح کرد؛ پرسش‌هایی که نه از سر تخریب، بلکه برای شفاف‌تر شدن گفت‌وگو ضروری‌اند.

درباره اتفاقات ۱۴۰۱

نخست؛ شما وقایع سال ۱۴۰۱ را «یک انقلاب فمینیستی تمام‌عیار» توصیف کرده‌اید. این تعبیر، از منظر تجربه زیسته بسیاری از زنان قابل فهم است، اما آیا با این نام‌گذاری، دیگر لایه‌های نارضایتی اجتماعی آن سال نادیده گرفته نمی‌شود؟ در ۱۴۰۱، انسداد اقتصادی، فرسایش معیشتی، بحران امید و احساس بی‌افقیِ گسترده نیز به‌وضوح دیده می‌شد. آیا می‌توان همه آن سال پرتنش را صرفاً به مسئله حجاب فروکاست؟ یا این خطر وجود دارد که ناخواسته دچار «تعمیم‌یافتگی» شویم و دغدغه شخصی و طبقاتی خود را به‌عنوان مسئله اصلی همه جامعه صورت‌بندی کنیم؟ حتی اگر حجاب جرقه بود، آیا آتش فقط از همان سو می‌آمد؟

سینمای سه سال اخیر مُرده، اما…

دوم؛ شما در مستند، ارزش سینمای ایران در سه سال اخیر را انکار می‌کنید و می‌گویید سینما باید پیشرو باشد و جلوتر از مردم حرکت کند. این نقد که سینمای ایران در سال‌های اخیر به نوعی احتضار رسیده، نقدی جدی و تا حد زیادی درست است و بسیاری از آثاری که در این دوره ساخته شده‌اند، واقعاً قابل دفاع نیستند. اما پرسش این است: در سال‌هایی که خود شما در متن سینمای ایران حضور فعال داشتید، تا چه اندازه جلوتر از مردم بودید؟ پیشرو بودن دقیقاً به چه معناست و در چه نظمی ممکن می‌شود؟ آیا ساختارهای سیاسی، اقتصادی و نظارتی موجود اساساً اجازه می‌دهند هنر به‌معنای واقعی الهام‌بخش و پیش‌برنده باشد، یا بار این انتظار بیش از حد بر دوش هنرمند گذاشته می‌شود؟

خانه‌نشینی شما و خانه‌نشینی مردم عادی

سوم؛ گذشتن شما از پیشنهادهای مالی و انتخاب آگاهانه کناره‌گیری از کار، بدون تردید تصمیمی بزرگ و پرهزینه است و ارزش اخلاقی آن محل تردید نیست. با این حال، وقتی در جایی از مستند می‌گویید «آدم باید برای روزهای سخت برنامه داشته باشد»، این پرسش پیش می‌آید که این توصیه تا چه حد قابل تعمیم است؟ شما، برخلاف اغلب مردم، شبکه‌ای از سرمایه نمادین، اجتماعی و حتی اقتصادی دارید که امکان تاب‌آوری‌تان را بیشتر می‌کند. خانه‌نشینی و چشم‌پوشی از درآمد برای یک بازیگر شناخته‌شده، با همان تصمیم برای یک شهروند عادی، یکسان نیست.

طرح این پرسش‌ها نشانه جدی گرفتن جایگاه خانم علیدوستی است؛ جایگاهی که هر سخن و هر روایتش، فراتر از یک تجربه فردی، به بخشی از گفت‌وگوی عمومی بدل می‌شود.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از همشهری آنلاین؛در پی مطرح شدن نام «پژمان جمشیدی» در یک پرونده اخلاقی و صدور قرار بازداشت موقت وی از سوی دادگاه در روز ۲۸ مهر پس از برگزاری جلسه تحقیقات و رفتن او به زندان قزلحصار، نام این بازیگر مشهور در صدر اخبار رسانه‌ها قرار گرفت.

ماجرای این بازداشت، به شکایت یک دختر ۲۰ ساله در اردیبهشت ماه امسال، یعنی ۵ ماه قبل برمی‌گردد، که این شخص مدعی تعرض آقای بازیگر به وی شده بود، اما هنوز اخبار بازداشت سوپر استار سینمای ایران در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شد که خبر آزادی جمشیدی در پی تبدیل قرار بازداشت موقت وی به قرار وثیقه، جای اخبار قبلی را گرفت.

جمشیدی پس از آزادی از حبس ۵ روزه، روز ششم آبان از طریق فرودگاه بین المللی امام خمینی راهی ترکیه شد و بار دیگر نام او به رسانه‌ها بازگشت؛ سفری که به گفته نزدیکانش طبیعی و برای کارهای شخصی بود و مسأله خاص دیگری در این میان وجود نداشت. نهم آبان اما ویدیوهایی در فضای مجازی منتشر شد که جمشیدی را با شلوارک در یکی از فرودگاه‌های خارجی نشان می‌داد و حکایت از آن داشت که این بازیگر سرشناس و فوتبالیست سابق تیم ملی در بحبوحه اخبار جنجالی پیرامون خود، با پرواز ترکیش ایر به تورنتو رفته است؛ گفته شد تصاویر ضبط شده، توسط ایرانی‌های ساکن کانادا گرفته و منتشر شده‌اند.

این بار اما با توجه به حساسیتی که نسبت به کانادا در افکارعمومی قرار دارد، خبر در برخی کانال‌های خبری تحت عنوان «فرار پژمان جمشیدی» بازتاب یافت اما «کامبیز برجاس» یکی از وکلای این بازیگر مشهور بلافاصله به شایعات پاسخ داد و نهم آبان در یک گفت‌وگو در دفاع از موکلش گفت که اتهام وارده به او را درست نمی‌داند و در ادامه درباره سفر پژمان توضیح داد: «پدر، خواهر و سایر اعضای خانواده آقای جمشیدی در خارج از کشور ساکن هستند و طبیعی‌ست که برای دیدار با خانواده‌اش سفر کند. او در پیام خود عنوان کرده که قصد دیدار با پدر خود را دارد و هر زمان هم که ضرورت ایجاب کند، به کشور بازخواهد گشت».

وکیل پژمان با اشاره به اینکه این بازیگر مشهور در دو ماه گذشته سه بار از کشور خارج شده، شایعه خروج دائمی موکلش از کشور و مهاجرت به کانادا را رد و اضافه کرد: «در حال حاضر دستگاه قضایی نیازی به حضور موکل من ندارد؛ او در تمامی جلسات دادگاه و مواجهه‌های حضوری که لازم بوده شرکت کرده و مرحله تحقیقات مقدماتی پرونده نیز به پایان رسیده و طبق قانون، در این مرحله وکلا اجازه دسترسی به پرونده را پیدا می‌کنند و بنابراین دلیلی برای اعمال محدودیت خروج از کشور وجود نداشته و هیچ قرار ممنوع‌الخروجی یا نظارت قضایی برای آقای جمشیدی صادر نشده است».

اندکی پس از آرام شدن فضا، این بار کاربران اینستاگرام سراغ پژمان جمشیدی را از خواهرش «مامک» گرفتند و در قالب سؤالات مختلف، موضوع بازگشت یا عدم بازگشت آقای سوپر استار به کشور و زمان این بازگشت را مطرح کردند.

«مامک جمشیدی» هم اولین بار چهارشنبه ۱۴ آبان با بازنشر پیام یکی از مخاطبان صفحه‌اش و در واکنش به این پرسش که «آیا پژمان به ایران برخواهد گشت؟»، نوشت: «تا چند روز دیگه پژمان برمی‌گرده ایران و قوی‌تر از قبل کنارتونه».

او پنجشنبه ۱۵ آبان در یک استوری جدید در اینستاگرام در جواب یکی از کاربران از ممنوع‌الخروجی برادرش از ایران خبر داد اما در ادامه نوشت: «ایشون اوایل هفته آینده با انرژی به ایران برمی‌گردن؛ کلی کار دارن که باید رسیدگی کنن بهش».

خواهر پژمان در پیام دیگری که جمعه ۱۶ آبان در پاسخ به این سؤال که «پژمان دیگه به ایران برنمی‌گرده؟» نوشت: «چرا برنگرده؟ پژمان جان اوایل هفته آینده به امید خدا تهران هستن». خواهر پژمان در یک رشته استوری دیگر با تأکید بر اینکه «حالا حالاها کار داریم؛ تا تهش هستیم قوی»، نوشت: پژمان امروز یا فردا در تهران خواهد بود.

او همچنین به یک کاربر دیگر که پرسیده بود «دولت گفته پژمان باید برگرده یا خودش می‌خواد هفته آینده برگرده؛‌ اتفاقی نیفته؟»، با طرح این سؤال که «دولت برای چی باید پژمان رو خواسته باشه؟» تأکید کرد: «پرونده از طریق وکلای ایشون داره پیگیری میشه اما خود پژمان جان طبق قراری که از قبل گذاشتیم، میخوان برگردن تا به کارهاشون رسیدگی کنن».

اگر چه سومین روز هفته جاری هم به پایان رسید و شاید نتوان فردا را به تعبیر خواهر پژمان جمشیدی «اوایل هفته» دانست و روز شنبه هم «کامبیز برجاس» اعلام کرد موکلش بلیت برگشت گرفته و چند روز آینده به ایران برمی‌گردد، اما تا این لحظه اماره‌ای از این بازگشت به دست نیامده و خبری در این خصوص اعلام نشده است. حالا باید منتظر ماند و دید فردا چه اتفاقی می افتد و پژمان دقیقاً کجاست؛ آیا به ایران برگشته یا هنوز در کاناداست؟