پویاسامانه

تاریخ نمایش این آگهی : 1397/01/04 <br/> تعداد بازدید تاکنون : 11447750
کد خبر : 207073 تاریخ ثبت : 1397/4/19 10:46 نظرات تایید شده : 9
رضوان ماندگار

تاثیر مبلمان ساحلی در رضایت‌مندی شهروندان و جذب گردشگران

رضوان ماندگار | دانشجوی کارشناسی رشته مهندسی شهرسازی دانشگاه پیام نور بوشهر

با توجه به مسائل و مشکلات جامعه امروز، افراد برای گذراندن اوقات فراغت و فرار از مشکلات زندگی، محیط های آرام و دارای مناظر طبیعی را انتخاب می کنند. شهرهای ساحلی برای همه سنین جذابیت دارند. مردم علاقه دارند بعضی از تعطیلات خود را در شهرهای ساحلی به سربرند. از جمله مسائل بسیار مهمی که در حوزه مطالعات و جذب گردشگری توجه به آن ضروری می باشد، موضوع مبلمان ساحلی است. مبلمان ساحلی که یکی از عناصر جذب گردشگر به شمار می رود کمتر مورد توجه برنامه ریزان و طراحان شهری می باشد اشاره کرد.(قدیری،1389گردشگری پایدار انتشارات دانشگاه تهران)

از طرف دیگر این روند باعث کاهش مهاجرت به مناطق دیگر بوده و می تواند یکی از مقاصد گردشگران داخلی به شمار برود، ولی به دلیل شرایط آب وهوایی گرم و مرطوب و فقرطراحی مبلمان ساحلی بوشهر با توجه به اقلیم نمی تواند پذیرای گردشگران وشهروندان در برخی از فصول سال وساعات شبانه روز باشد.

تمامی بخش های پیاده راه ساحلی می بایست به راحتی و روشنی، برای تمامی افراد قابل دسترسی باشد. ایجاد ارتباط میان واحدهای مجاور می بایست به صورت آشکار و واضح برای هر چه کم شدن تعارضات میان پیاده و سواره صورت پذیرفته و طراحی شود. مسیرهای پیاده، بخشی لاینفک از یک ساحل شهری است.

خوشبختانه به دلیل زیبایی های بی نظیر دریا، این مسیرها از جذابیت کافی و منحصر وجود تجهیزات مناسب برای افراد استفاده کننده از فضای ساحلی مانند سرویس های بهداشتی، کیوسک های اطلاع رسانی، محل هایی برای نشستن و حتی سایبان های سبک، در ارتقاء کیفیت محیطی مؤثرند. روش پژوهش در این مقاله بصورت کیفی می باشد. در پایان نیز بر اساس نتایج مطالعات و تحلیل های انجام شده، پیشنهادات و راهکارهایی جهت بالا بردن سطح کیفی مبلمان ساحلی و رضایت شهروندان و گردشگران بومی وغیربومی ارائه می شود.

1.پیشینه تحقیق:

 

بدون شک بهبود محیط زیست را نمی توان منحصرا موقوف به حذف آلاینده ها و توسعه خدمات بهداشتی دانست، چرا که ایجاد فضاهای زیبا و دلپذیر و سازماندهی ساختارهای شهری موزون و متناسب، نقش بسیار مهمی در ایجاد روحیه نشاط و شادابی و کاستن از تنش‌های روحی جامعه ایفا می کند.این روزها نقش مبلمان شهری در خدمت رسانی به شهروندان هر شهر بر کسی پوشیده نیست. شاید بتوان گفت «هدف غایی یک شهر ایجاد محیطی خلاق و پرورنده برای مردمی است که در آن زندگی می کنند».

اثاثه، تجهیزات یا مبلمان شهری، خیابانی یا فضای باز اصطلاحات رایج این تسهیلات و امکانات هستند. این تسهیلات در انگلستان بیشتر به «مبلمان خیابانی» و در امریکا به «مبلمان همگانی» یا «مبلمان فضای باز» معروف هستند. « اثاثه، جمع اثاث به معنای وسایل و لوازم زندگی است. تجهیزات، جمع تجهیز، در مفهوم آراستن و بسیج کردن و بیشتر به وسایل و ساز و برگ نظامی اطلاق می شود. مبلمان واژه فرانسوی به معنای مجموعه اثاثه و دکوراسیون یک محل است.»رایج ترین ترکیب فوق، «مبلمان شهری» است که می تواند دربردارنده مفاهیم ضمنی نیز باشد. دامنه مفهومی و کاربردی این واژه بسیار گسترده است. مبلمان شهری به مجموعه وسیعی از وسایل، اشیاء، دستگاه‌ها، نمادها، خرده بناها، فضاها و عناصری گفته می شود که چون در شهر و خیابان و در کل، در فضای باز نصب شده اند و استفاده عمومی دارند، به این اصطلاح معروف شده اند.(سایت شهر نوشت)

جدول 1- نظریه پردازان خارجی در مورد مبلمان شهری

 

جدول2- نظریه پردازان داخلی در مورد مورد مبلمان شهری

2.چارچوب و نظریه پژوهش
از جمله عناصری که حس سیالیت آب را به فضا باز میگرداند، معمولاً در حاشیه خود فضاهایی برای نشستن و نظاره کردن را دارد که برای مخاطبین و افرادی که همچنین در حال پیاده روی و یا دویدن هستند، بسیار مطبوع است. همچنین میتوان در همین ارتباط، وجود نیمکت ها و محل های مناسب برای نشستن و لذت بردن از مناظر و چشم اندازهای ساحلی بسیار مهم و الزامیست، زیرا اینگونه تجهیزات، فرصتی را برای آسودن و تعامل اجتماعی را پدید آورده و به خلق فضاهای صمیمی فعالیتی کمک می کند

همچنین، وجود تجهیزات خاص برای افراد سال خورده بسیار ضروریست .در کل، طراحی و توجه به مکان یابی محل های نشستن و استراحت و نیمکت ها اهمیت ویژه ای داشته و می بایست محل های مورد نظر از معیارهایی چون آرامش و آسودگی و امنیت و ایمنی برخوردار باشند .در همین ارتباط و مخصوصاً در محیط هایی که وجود آفتاب به شدت به شکل گیری فعالیت ها و میزان استفاده از پیاده راه ساحلی و پیاده راه های آن تأثیر منفی میگذارد میتوان از وجود سایبان ها و آفتاب گیرهای که در مقابل تأثیرات جوی نامناسب به صورت سدی زیبا و مفید عمل کرده و محیط را از وجود فضاهای دلچسب سایه دار بهره مند میسازند، استفاده کرد. (بحرینی103-137-،1384).

بازشناسی مفاهیم

1-2پیاده راه های ساحلی:
مسیر های پیاده ساحلی یا پیاده راه ها جزئی از فضاهای عمومی شهری است که امروزه به دلیل تاکید بیش از حد بر حرکت سواره و حل مسائل مختلف آن و غفلت از ساماندهی و برنامه ریزی برای حرکت پیاده و نیز به لحاظ برقراری ارتباط فضایی بین عملکردهای شهری و تقویت روابط اجتماعی ، در بین برنامه ریزان، طراحان شهری و نیز شهروندان حائز اهمیت می باشد و ایجاد گرایشی نوین درشهرسازی معاصر تحت عنوان جنبش « پیاده گستری» یا «گسترش فضاهای پیاده» یا «برنامه ریزی پیاده» را به همراه داشته است.(فرزبود1384،ص7)

مسیرهای پیاده باید تا حد امکان مستقیم طراحی شوند. چنانچه اتصال مسیرها ناقص باشد،در جزئیات طرح در درجه دوم اهمیت قرار می گیرد.مسیرها باید براساس تحلیل و پاسخ به نیازهای آن محل، انتخاب شوند. بنابراین یکی از راه های دستیابی به این هدف، ایجاد مسیر در طرح جدید فضای سبز نیست بلکه میتوان براساس مسیرهای تردد ایجاد شده توسط عابران، راه را انتخاب کرده و عملیات سنگ فرش را انتخاب نمود. این مسیرها پیش از اینکه مسدود باشند، باید شامل انحناهای منفصل به محل های مخصوص توقف و استراحت باشند.ومی بایست بین محوطه پارکینگ،سنگ فرش، استراحت گاه، ورودی و غیره با تجهیزات و امکانات نشیمن، روشنایی و علائم و راهنماها تطابق و هماهنگی وجود داشته باشد.(دالاس ولیتل وود،1388،ص59)

عناصر بصری شامل مجموعه عناصری هستند که از « زمینههای مختلف موضوعات سازمان بصری، معرف هویت و توانمندیهای منظر یک حوزه مشخص هستند و موجب خوانایی و ارتقای منظر مجموعه شده و در نقشه ذهنی افراد جایگاه خاصی برای کمک به جهتیابی و راهیابی در مجموعه دارا هستند.(مهندسین مشاور پارس ها،1383،ص1) این عناصر عبارتند از نشانه ها و نمادین، کیفیت های محیطی، کیفیت های بصری، ورودی و دروازه، عرصه های عمومی، کنارههای محدودکننده یا اتصال دهنده و مسیرها.

2-2گردشگری:

مفهوم گردشگری ساحلی استقبال طیف گسترده ای از گردشگری، اوقات فراغت، تفریح و سرگرمی را در برمی گیرد که در منطقه ساحلی و فراساحلی،قرار دارد. Hall, C.) M.,2001)
ریشه های گردشگری ساحلی به دوران روم برمی گردد، هنگامی که برای اولین بارویلایی در منطقه ساحلی شبه جزیره اپینیه ساخته شد. بعدها در اواسط قرن18 گردشگری ساحلی عموما به خواص درمانی از دریا و خورشید در ساحل محدود شد و امروزه دریا، ماسه و خورشید در ساحل ومبلمان ساحلی به عنوان یکی از جاذبه های اصلی گردشگری به شمار می آید. UNEP., 2009))

3-2مبلمان ساحلی:
 مبلمان ساحلی وعناصر مکمل فضای ساحل، با هدف تسهیل ایمن سازی، زیباسازی، هدایت وکنترل جریان حرکت، سکون، تفریح، اضطراب، کاروزندگی ایجاد می شود که ما در گذراندن اوقات فراغت خود در سطح ساحل نیازمند این عناصر هستیم. به واسطه این عناصر است که گذران اوقات فراغت را می توان دل انگیزتر سپری کرد.

نواحی ساحلی شهرها به عنوان فضاهای گردشگری از دیرباز مورد توجه گردشگران بوده است. این نواحی به دلیل ترکیب محیط طبیعی ومصنوع باعث بوجود آمدن فضاهای عمومی وتفرج گاهای شهری شده اند که مورد توجه برنامه ریزان وطراحان ومدیریت گردشگری می باشد. براساس تحقیقات انجام گرفته شده در این مقاله مهمترین عواملی که میتواند رضایت شهروند وگردشگر رابه دنبال داشته باشد ومحیط های ساحلی را دل انگیزتر کند، مبلمان ساحلی می باشد. UNEP., 2009))

4-2تاثیر مبلمان در زیبا سازی و هویت بخشی پیاده راه های ساحلی:
مبلمان شهری در تعریف شخصیت عملکردی فضاهای شهری نقش مهمی ایفا میکند و در چگونگی روحیه شهر و مردم بسیار موثر است .طراحی، اجراء و مکان یابی صحیح مبلمان شهری که همواره بر طبق نیاز مردم و چگونگی کارکرد فضای شهری انجام میشود میتواند در صورت اجرای صحیح تمامی مراحل، فضای شهری نسبتاً مطلوبی را پدید آورد. در غیر اینصورت، مبلمان شهری به عنوان اجزاء زائد و ناکارآمد عمل نموده که نه تنها مردم نمیتوانند از آن استفاده نمایند بلکه به علت بلا استفاده بودن امکان تخریب آن از سوی برخی از اشخاص وجود دارد و به جای زیباسازی محیطهای ساحلی  باعث ایجاد منظر نامناسبی از این نوع فضاها میگردد. از این رو در ساماندهی مراکز گردشگری، کارآئی و زیبایی مبلمان شهری در زیبایی و عملکرد فضاهای شهری بسیار موثر است. امروزه فضاهای شهری بخصوص پیاده راه های ساحلی  مورد توجه فراوان مردم جهت گذران دادن اوقات فراعت میباشد، در برنامه ریزی ها باید جهت ایجاد جذابیت بیشتر این مراکز جهت جذب جمعیت و تامین آسایش استفاده کننده گان از فضاهای شهری و همچنین تامین درآمد مناسب و ایجاد فعالیت های اقتصادی به ساماندهی اینگونه فضاها با ایجاد انواع و رنگ بندی تجهیزات مورد نیاز و شاخص های زیبایی شناسی محیط های شهری برای آسایش شهروندان  پرداخت.

5-2تاثیر عوامل زمینه گرا در مبلمان ساحلی بوشهر

1-5-2اقلیم:

در معماری بوشهر با قرار گیری سطوح رنگی در و پنجره و نور گیرها به فرمی انتزاعی از رنگ می رسیم که فضاهای مختلف را محدود کند کرده و از هم جدا می نماید.این سطوح رنگی و شیشه های مربوط به آن علاوه بر اینکه در گیرا تر کردن فضا موثرند،باعث تنوع درمحیط زندگی ساکنین نیز می شود و حسی از زمان را القا می کند.طراح اینگونه فضاها با شناختی که از کاربرد رنگ ها داشته و همچنین با بکار گیری رنگ های خالص این این فضاها را زنده تر و فعالتر نموده است.او با توجه به خاصیت رنگهای سرد و گرم  شناخت نور،رنگ های اصلی و مکمل را در کنار هم قرار داده تا به بیان خاص خود در فضا دست یابد.وقتی که رنگهای قرمز،زرد و آبی که دارای خلوصی به یک اندازه باشند می توان دید که زرد و قرمز جلوتر از آبی دیده می شوند.(سمفونی رنگ ها،نبی پور)

2-5-2خلاقیت:
در طراحی رنگ های در و پنجره ها و نور گیرهای عمارت ها و خانه های قدیمی بوشهر،اصول طراحی رنگ به خوبی رعایت شده است و می توان سه کیفیت مختلف رنگ که عبارت اند از:رنگمایه،ارزش رنگ و خلوص رنگ ا در جهت مقاصد طراحان مشاهده کرد.در طراحی این فضاها و اثر های رنگی از فرم های انتزاعی بصری خاصی همچون خط،شکل،حجم و بافت که خود جزئی از عناصر فرم و عناصر طراحی محسوب می شوند،می باشد.خطوط به کار رفته در سر درها و نورگیرها خود به عنوان محرک بصری (البته با توجه به فرم های هندسی خاص چون مثلث ،دایره،چند ضلعی،مستطیل ،مربع و...)در این طراحی ها به کار رفته است و همین خطوط و طرح ها باعث ایجاد واکنش های حسی در ناظر به صورتی مثبت می گردد که نتیجه ی عواملی چون توازن ،تضاد،اختلاف،یا حتی تقارن می باشد.(سمفونی رنگ ها،نبی پور)

6-2انواع مبلمان شهری:
از انواع مبلمان شهری میتوان به نیمکت ها و سکوها، اسباب بازی ها و مبلمان بازی کودکان، منابع نوری، آب نماها، آب فشان ها و فواره ها، گل جای ها، محل استقرار پرندگان، سایبان ها، باجه ها، سطل های زباله، ادوات آتش نشانی، صندوق های پستی، آب خوری ها، برج های ساعت، پارکومترها، جداکننده ها، حفاظ ها، پارکینگ های دوچرخه، ایستگاه های اتوبوس و کف پوش ها اشاره کرد.
نوع دیگری از دسته بندی در مبلمان و عناصر شهری وجود دارد که میتوان به دو دسته عناصر ثابت و متحرک تقسیم کرد؛ در بعضی مواقع تمیز و تفکیک کردن این دو از یک دیگر کار سادهای نمی باشد. عناصر فوق اعم از ثابت و متحرک به صورت کلی از ضروریات هر فضای شهری فعال به حساب آمده و هر یک عملکردهای خاص و با ارزشی دارند، در صورتی که هر یک از  این عناصر در محل و مکان درست خود قرار نگرفته باشد، ایجاد مشکل خواهد کرد و مانع محسوب میشود و نه تنها قادر نیست عملکرد معمول و مشخص خود را به درستی انجام دهد، بلکه از انجام درست و صحیح عملکردهای اطراف خود نیز جلوگیری میکند.(بحرینی،1384 ،23-44)

7-2الگوسازی برای مبلمان ساحلی بطور خاص:
مبلمان ساحلی در رابطه با عوامل زمینه گرا بازتاب مواردی همچون: شکل، فرم،بافت، رنگ، عملکرد، سواد، رفتار و نحوه تعادل است در:

3.محدوده مورد مطالعه

 محدوده مورد مبلمان نوارساحلی شهر بوشهر می باشد.این شهر بخاطر موقعیت خاص جغرافیایی و ساحل زیبا دارای گردشگران زیادی در سال می باشد. ولی به دلیل آب وهوای گرم ومرطوب وعدم طراحی مبلمان متناسب با اقلیم نمیتواند پذیرای گردشگران وشهروندان در تمام فصل های سال باشد.عدم برنامه ریزی وطراحی صحیح مبلمان ساحلی پیامدهای منفی در جذب گردشگر ونارضایتی شهروندان رابه دنبال دارد.
استفاده از نوار ساحلی بوشهر بخصوص در روزهایی از سال که انسان به شدت به آن نیاز دارد، به دلیل فقر شدید امکانات ومبلمان مناسب قابل استفاده نیست. طراحی و اجرای طرحای ساحلی به شدت فقیر وناسازگار با طبیعت آن است.و اکثر مبلمان های موجود در انطباق با عملکرد حقیقی ساحل، با اقلیم نه تنها سازگار نیست بلکه در بسیاری موارد متضاد است. عدم طراحی مناسب نه تنها نارضایتی را بدنبال دارد بلکه موجب اندیشه وندالیسم هم می شود.( مهدیه امیری، روزنامه هامون، تارنمای جامعه مدنی جنوب ایران)
موج دریا وتنوع آن، جزرومد، عظمت وبزرگی دریا، آرامش بخش بودن، هیجان واضطراب، به هم پیوستن زمین  وآسمان، افق وغروب دریا، عمق، لطافت و نرمی شن های ساحل و.... همه مفاهیمی هستند که طراحان باید در طراحی مبلمان ساحلی از آن استفاده کنند.

نتیجه گیری:
ضرورت توسعه و ارتقای کیفی و بصری مبلمان شهری را برای نشاط و زیباسازی به ویژه در شرایط اقلیمی مانند شهر بوشهر یک اصل حیاتی است و آراستگی ساحل شهری میتواند بسیاری از دغدغه های روحی و جسمی زندگی شهری را تعدیل کرده و زمینه فعالیت پویای شهر را فراهم کند.

با توجه به آنچه که بیان گردید پیاده راه های ساحلی شهر بوشهر به دلایل گرمای شدید در فصل تابستان و عدم تمایل کاربران  به استفاده از ساحل در این فصل از علل اصلی میباشد که از ساحل دوری می کنند ولی این بدان معنا نیست که این ساحل جاذبه های برای شهروندان نداشته باشند. حال میتوان با بهره گیری از مبلمان شهری استاندارد و مکان یابی مناسب و  وجود تجهیزات مناسب برای افراد استفاده کننده از فضای ساحلی مانند سرویس های بهداشتی، کیوسک های اطلاع رسانی، محل هایی برای نشستن و حتی سایبان های سبک، در ارتقاء کیفیت محیطی و بصری ساحل افزود. همچنین میتوان در همین ارتباط، وجود نیمکت ها و محل های مناسب برای نشستن و لذت بردن از مناظر و چشم اندازهای ساحلی بسیار مهم و الزامیست، زیرا اینگونه تجهیزات، فرصتی را برای آسودن و تعامل اجتماعی را پدید آورده و به خلق فضاهای صمیمی و گره های فعالیتی کمک می کند.

منبع و ماخذ
1.بحرینی،حسین(1384)،تحلیل فضاهای شهری در رابطه با الگوی رفتاری استفاده کنندگان و ضوابطی برای طراحی، انتشارات دانشگاه تهران.
2. پاکزاد، جهانشاه(1385)، مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری، وزارت مسکن و شهرسازی، چاپ اول.
3. توسلی، محمود(1376)، طراحی شهری در بخش مرکزی تهران: انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، چاپ اول.
4.جادوی بافت بوشهر،سمفونی رنگ ها،دکتر ایرج نبی پور،میراث لیان،1383،صفحات 6،7،8،9.
5. حسینی، سید باقر و رزاقی اصل، سینا(1375)، حرکت و زمان در منظر شهری، انگاره ها و مفاهیم طراحی، مجله بین المللی مهندسی صنایع و مدیریت تولید، شماره158 و 159 بهار و تابستان.
6. (دالاس ولیتل وود،1388،ص59)
7.سایت شهرنوشت(پیشینه مبلمان شهری)
8.سعیدنیا، احمد(1383)، طراحی فضاها و مبلمان شهری، انتشارات سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، تهران.
 9. فرزبود، سولماز(1384)، برنامه ریزی در راستای ترافیک سواره و پیاده در فضاهای شهری (مطالعه موردی بافت مرکزی تجریش)، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد شهرسازی و برنامه ریزی شهری و منطقه ای دانشگاه تربیت مدرس دانشکده هنر.
10.قدیری معصوم، مجتبی  استعلاجی، علیرضا  پازوکی، معصومه(1389).گردشگری پایدار(روستایی و عشایری)،انتشارات دانشـگاه تهران.
11.مهدیه امیری، روزنامه هامون، تارنمای جامعه مدنی جنوب ایران.
12.مهندسین مشاور پارهاس و همکاران،(گروه مشاوران همکار) (1383)،چهارچوب طراحی شهری اراضی عباس آباد،شرکت نوسازی عباس آباد.

13.Hall, C. M.,2001, Trends in ocean and coastal tourism: the end of the last frontier? Ocean & Coastal Management, 44(9), 601-618. 9
14.Krier,rob, (1978), urban space, London: rizolli
15.UNEP., 2009, Sustainable Coastal Doxe.,2010